Delatnost

Institut za voćarstvo, Čačak je državna ustanova (osnivač Vlada Republike Srbije) sa statusom akreditovanog istraživačko-razvojnog instituta i osnovnom delatnošću koja je od posebnog i opšteg društvenog interesa. Osnovna delatnost Instituta je naučno-istraživački rad u oblasti biotehničkih nauka, u okviru naučnih disciplina voćarstva, zaštite bilja, tehnologije biljnih proizvoda i prehrambene biotehnologije, u okviru programa i projekata koji obuhvataju uglavnom primenjena i razvojna, i delom osnovna istraživanja kao osnovu za primenjena i razvojna istraživanja. Zahvaljujući dugogodišnjem uspešnom radu i ostvarenim rezultatima, Institut predstavlja jedinstvenu naučnoistraživačku instituciju, vodeću ustanovu u oblasti voćarstva u zemlji i na području Balkana, poznatu i priznatu u Evropi i svetu.

U vršenju svoje osnovne delatnosti Institut obavlja i sledeće poslove:
  • Biološka i ekološka proučavanja voćaka;
  • Genetička proučavanja i stvaranje novih sorti voćaka;
  • Selekcija i introdukcija voćaka;
  • Fiziološka i agrotehnička proučavanja voćaka;
  • Proučavanje prouzrokovača bolesti i štetočina voćaka i metoda njihovog suzbijanja;
  • Tehnološka proučavanja plodova voćaka;
  • Stvaranje i održavanje izvornog, predosnovnog i osnovnog sertifikovanog materijala voćaka;
  • VCU testovi za ispitivanje proizvodne i upotrebne vrednosti sorti i podloga voćaka;
  • DUS testovi za ispitivanje različitosti, uniformnosti i stabilnosti sorti i podloga;
  • Prikupljanje i proučavanje domaćih i introdukovanih sorti voćaka za potrebe banke biljnih gena;
  • Transfer i primena naučno-tehnoloških rešenja;
  • Stručna i zdravstvena kontrola proizvodnje sadnog materijala voćaka.

Na polju selekcije i oplemenjivanja voćaka Institut je u proteklom periodu proizveo blizu 200.000 hibridnih sejanaca. Od ovoga je izdvojeno preko 200 perspektivnih hibrida, od kojih su Komisije za priznavanje sorti i podloga priznale i uvele u registar 41 novu sortu, od čega se posebno izdvaja 15 sorti šljive. Nekoliko institutskih sorti šljive se nalazi na sortnim listama i uspešno se gaje u više evropskih zemalja (Bosna i Hercegovina, Bugarska, Crna Gora, Češka, Hrvatska, Italija, Mađarska, Nemačka, Rumunija i Slovačka). Pored većeg broja sorti šljive, komercijalizovane su i zaživele su u proizvodnji jabuka Čadel, višnja Šumadinka, kupina Čačanska bestrna i crna ribizla Čačanska crna. Tri hibrida šljive (26/54/87, XIV/21 i 10/23/81) i jedan hibrid breskve (Šutaković) se nalaze u postupku priznavanja kod Komisije za priznavanje sorti i podloga koštičavih vrsta voćaka /Ministarstvo poljoprivrede i zaštite životne sredine Republike Srbije/.

U Institutu su do sada urađene i odbranjene 42 doktorske disertacije i 30 magistarskih radova. Objavljeno je preko 2.400 naučnih i stručnih radova i publikovane 74 monografije.

Institut raspolaže neophodnim sredstvima za obavljanje svoje delatnosti: 140,72 ha zemljišta, 4.512 m2 poslovnog prostora, od čega 457 m2 laboratorijskog prostora. Institut poseduje neophodnu laboratorijsku opremu, biblioteku sa čitaonicom, konferencijsku salu i više pratećih objekata: kolekcioni zasadi, staklare, mrežanici, hladnjače, meteorološka stanica i dr. U kolekciji Instituta nalazi se preko 1.100 različitih genotipova kontinentalnih vrsta voćaka.

Institut uspešno sarađuje sa brojnim naučnim i stručnim ustanovama, organizacijama i udruženjima u zemlji, kao i sa naučnim institutima u 36 zemalja širom sveta, u vidu učešća na zajedničkim projektima, razmene stručnjaka, biljnog materijala, naučnih i stručnih informacija.

Institut je bio organizator velikog broja međunarodnih skupova, nacionalnih skupova sa međunarodnim učešćem, stručnih skupova, manifestacija i seminara.

Institut za voćarstvo je jedan od osnivača Društva sa ograničenom odgovornošću „Naučno tehnološki park Čačak“ osnovanog 2011. godine, sa ciljem što boljeg plasiranja rezultata naučnoistraživačkog rada i tehnologija kroz osnivanje inovativnih firmi i zapošljavanje mladih preduzetnika. Institut je član Zajednice instituta Srbije, osnovane 1990. godine kao sledbenik Stalne konferencije naučnoistraživačkih organizacija obrazovane 1977. godine

Osim naučnoistraživačkog rada, Institut za voćarstvo bavi se i rasadničkom proizvodnjom kao dopunskom delatnošću. Institut proizvodi standardni i sertifikovani reprodukcioni i standardni sadni materijala, kako za potrebe sopstvenog rasadnika i istraživački rad, tako i u komercijalne svrhe za potrebe drugih rasadnika i voćara. Posebno mesto zauzima proizvodnja najviših kategorija predosnovnog i osnovnog materijala kontinentalnih vrsta voćaka (pre svega sorti stvorenih u Institutu) kao osnove za podizanje matičnjaka za proizvodnju sertifikovanih sadnica.

Institut se, takođe, bavi pružanjem ekspertskih i stručnih usluga projektovanja, podizanja i nege zasada voćaka, različitim vrstama laboratorijskih analiza i savetodavstva u oblasti voćarstva, zaštite bilja, tehnologije biljnih proizvoda i prehrambene biotehnologije; pružanjem ekspertskih usluga iz oblasti kompetencija istraživača, posebno na osnovu ovlašćenja Ministarstva poljoprivrede i zaštite životne sredine RS u oblasti zasnivanja, održavanja i korišćenja kolekcionih i referentnih zasada kontinentalnih vrsta voćaka, sprovođenja DUS i VCU testova, usluga od značaja za funkcionisanje nacionalnog fitosanitarnog sistema, usluga veštačenja, kao i drugih vrsta usluga po zahtevima privrednih subjekata i drugih zainteresovanih korisnika.

Institut za voćarstvo je dobitnik brojnih priznanja za ostvarene rezultate. Posebno se izdvaja nekada prestižna nagrada AVNOJ-a kao posebno društveno priznanje za stvaralaštvo i rad od opšteg značaja u oblasti poljoprivrede 1974. godine.

Poslednjih godina Institutu su uručena i sledeća priznanja:
  • Decembarska nagrada grada Čačka, 2016. godine.
  • Povelja Zadužbine Andrejević, za uspešnu saradnju u ostvarivanju osnivačkih ciljeva i doprinosa razvoju naučnog stvaralaštva, 2014. godine.
  • Povelja Saveza pčelarskih organizacija Srbije, u znak priznanja razvoju pčelarstva Srbije, 2012. godine.
  • Plaketa Agro-Biz Lider za 2011. godinu, za primenu inovativnih i naučnih metoda u razvoju voćarstva na 78. Međunarodnom sajmu poljoprivrede u Novom Sadu.
  • Zahvalnica za uspešnu višegodišnju saradnju u obrazovanju stručnjaka za zaštitu bilja (fitomedicinu) Poljoprivrednog fakulteta Univerziteta u Beogradu, Zemun, 2009. godine.

Galerija